از جمله رادمردان معدودى كه در شمار اين گروه است مرحوم ميرزا على اكبرخان ناظم الاطباى كرمانى است كه از فضلاى نيمهء اول سدهء چهاردهم هجرى قمرى و از معاصران سالخوردهء ما بود و فرهنگ بزرگى كه نخستين جلدش اينك چاپ شده و به نظر ارباب كمال مىرسد از آثار اوست . مرحوم ناظم الاطبا از احفاد حكيم برهان الدين نفيسى پزشك بلندپايهء اواخر سدهء هشتم و اوايل سدهء نهم هجرى بود كه در علم طب مؤلفات معتبر دارد و از آن جمله كتاب شرح اسباب كه تأليفى نفيس و در ظرف پانصد سال اخير محل استفادهء دانش‌جويان پزشكى بوده و همه پزشكان از آن بهره برده‌اند . خانوادهء حكيم برهان الدين نفيسى همواره دانشمندان و پزشكان و الا مقام پرورده است و از آن جمله مرحوم ناظم الاطبا مؤلف اين فرهنگ است كه اين جانب بمناسبت دوستى كه ميان او و پدرم بود درك محضرش را كرده و بعوالم بزرگوارى او پى برده‌ام . علم طب را در مدرسهء دار الفنون آموخته و پس از فراغت از تحصيل همهء عمر بطبابت مشغول و يك چند برياست مريضخانهء دولتى منصوب و بطبابت خانوادهء سلطنتى نيز نايل گرديده بود . گذشته از معالجهء امراض كه خود از شريف‌ترين اعمال است همه وقت بانواع مختلف خدمتگزار علم و معرفت بوده چنان كه در عهد مظفر الدين شاه در انجمن معارف كه جمعى از معارف‌پروران براى ترويج علم و تأسيس مدارس تشكيل داده بودند عضويت داشت و در تأسيس كتابخانهء ملى شركت نمود و مدرسهء شرف را كه مجانا تربيت ايتام مىكرد بهمت خود بنياد نهاد و در ضمن اين مشاغل يك رشته تأليفات مفيد نيز بيادگار گذاشت از كتب دبستانى از قبيل قرائت فارسى باسلوب جديد و كتاب زبان‌آموز كه دستور زبان فارسى است گرفته تا كتابهاى علمى معتبر مانند پزشكىنامه در مفردات طب و خواص ادويه و كتابهاى جراحى صغير و امراض اطفال و امراض داخلى و از همه مهمتر همين كتاب فرهنگ است كه بهمت فرزندان دانشمندش كه بمناسبت نام نفيسى را براى خانوادهء خود اختيار كرده‌اند بچاپ مىرسد . مرحوم ناظم الاطبا براى جمع‌آورى اين فرهنگ سى سال رنج برده است و اصل كتاب شش برابر اين جلد نخستين است . از ملاحظهء همين اوراق ديده مىشود كه اين كتاب جامع‌ترين فرهنگى است كه تاكنون براى زبان فارسى نوشته شده و بعلاوه مقيد به فارسى خالص نشده و بسبب اختلاط فارسى به عربى لغات زبان تازى را نيز تماما آورده است چنان كه هم فرهنگ فارسى است و هم قاموس عربى . از جهت لغات فارسى آنچه را در فرهنگهاى ديگر اعم از داخله يا خارجه مانند برهان قاطع و برهان جامع و فرهنگ انجمن‌آرا و جهانگيرى و سرورى و رشيدى و فرهنگهاى استينكاس و جانسن و ريچاردسن و ولاستن و غيره هست دربردارد و از جهت لغات تازى جامع موادى است كه در كتابهاى مهم مانند قاموس و صراح و صحاح و منتهى الارب و مجمع البحرين و غياث اللغات و غيره آمده است چنان كه مىتوان گفت اين كتاب ما را از آن جمله بىنياز مىكند و از كلمات زبانهاى ديگر هم آنچه در فارسى به كار رفته است شامل است و بمفردات نيز اكتفا نشده مركبات و اصطلاحات و استعمالات مختلف الفاظ را هم ايرا كرده و بعلاوه افادات علمى و تاريخى و جغرافيائى نيز دارد كه تا يك اندازه جنبهء دايرة المعارفى دار است و حق اينست كه كتابى نفيس است . سعى مرحوم ناظم الاطبا البته مشكور و دانشمندان قدر زحمات او را خواهند دانست . از فرزندان هنرمندش آقايان نفيسى هم بايد سپاسگزار باشيم كه اين اثر معظم را در گوشهء فراموشى نگذاشتند و بنشر آن همت گماشتند و بايد اميدوار بود كه توفيق چاپ پنج جلد ديگرش را نيز به زودى دريابند .